By | December 20, 2018


ABO fi DhDUO/PDO

Berhanu Hundee tin, Mudde 19, 2018

Akka yeroo ammaa dhagahamaa fi hubatamaa jirutti, ABO fi DhDUOn/PDOn atakaaroo cimaa keessa seenanii tokko kan biraa balleessuuf waan yaalaa jiran fakkaata. Haal amma uumame keessatti, Eenyutu balleessa qaba? Eenyutu dhugaa qaba? Isa kamtu balaaleffatamuus qaba? Gaafiile jedhaniif deebii madaalawaa kennuun nama rakkisa.

Haa ta’u malee, biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tana keessatti aadaan siyaasaa barame tokko: humni tokko kan biraa caalee argamuu dhiisee, kan isaan mormu ykn morku tokko balleessuu ykn dhabamsiisuu dha. Adeemsi akkanaa kun garuu biyyattii tana gaaga’ama keessa galchaa ture fi ammas jira malee bu’aa inni argamsiise hin jiru.

Ani akka nama alaalaa taa’ee dubbii hubatuu tokkotti fi miseensa jaarmayaa siyaasaa kamiituu hin ta’in tokkootti, dhimma kanarratti yaada dhuunfaa dhiyeessuun barbaada. Ani jaarmayaa ykn garee tokko deeggaree kan biraa balaaleffachuuf osoo hin taane, haala uummatni keenya keessa jiru fi kaayyoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) irratti hundaa’uudhaan yaada fi ilaalcha kiyya ibsuufi.

Duraan dursee jaarmayootni kun lamaan maaliif walshakku? Maaliif amantaa walirraa hin qabaanne? Gaafiile jedhaniif deebii kennuuf seenaa jaarmayoota lamaanii laaluun barbaachisaa dha. Akkuma beekamu fi seenaan ragaa ta’u, Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) kaayyoo qulqulluu ta’e qabatee, ijoollee Oromootiin ijaarame. Kanaafuu dadhabbina fi laafina qabaatulle uummata Oromoo biratti jaalatama. Dogongorrii guddaan hojjetamaa jiru garuu sababa kamiinuu haa ta’uu, jaarmayaa hedduu jaalatamaa ta’e fi Oromiyaa guutuu keessatti deegarsa cimaa qabu kana gandatti ykn kutaa tokkotti yookaanis immoo akka garee tokkootti gadi xiqqeessanii laaluu dha. Har’a waayeen ABO yoo ka’u kan qubni itti qabamu ABO Obboo Daawudiin hogganamu kan Shanee Gumiitiin beekamuu dha; kan yeroo baay’ee namootni “Shanee” jedhanii yaamanii dha. Jaalatamus jibbamus har’a Oromiyaa keessatti ABOn deeggarsa guddaa fi xinnaatullee humna qabu isuma kana dha.

DhDUOn har’a maqaa jijjiirratee PDO (ODP) jedhamu, ijaarsuma isaarraa kaasee, waan inni hojjetaa ture yoo laalame, jaarmayaan kun akka dhaabaatti xurii isaa dhiqatee hin qulqulloofne. Namootni jaarmayaa kana keessa jiran, warri uummataaaf quuqaman waan gaarii uummata Oromootiif hojjetanillee, dhaabni kun akka dhaabaatti miidhaa inni uummata Oromoorraan gahetu caala yoo jedhame kun dhara hin ta’u. Kun seenaa fi dhugaa lafarra jiru malee olola oofuu miti. Karaa biraatiin immoo, dhaabni kun fedhii diinaa guutuuf kan ijaarame qofaa osoo hin taane, bilisa ykn walaba ta’ee, fedhii uummata bal’aa Oromoo eeguuf hojjetee hin beeku; har’as hojjechaa waan jiru hin fakkaatu. Mootummaa Naannoo Oromiyaa jarmayaa kanaan bulu jalatti har’allee uummatni Oromoo nagaa argachuu hin dandeenye. Akkuma kaleessaa har’as du’aa fi buqqa’aa jira. Waan ta’eef, Oromoon dhaaba kanarraa abdii fi amantaa dhabee jira.

Egaa, gara dhimma mata dureetti deebi’uuf, ABOn jaaramayaa kanarraa shakkii kan qabaatu seenaa fi hojii dhaaba kanaa waan beekuu fi waan bara 1992 ta’es waan yaadatuuf jecha hidhannoollee hiikkachuu dida. DhDUOn/PDOn immoo gama isaatiin sababaalee gurguddoo lamaaf ABOrratti duuluu yaala jedheen yaada:

  • Tokkoffaa, aadaa humnaan irra aanuu fi kan biraa dhabamsiisuu ADWUI keessatti barate fi keessatti guddate sana har’allee itti fayyadamuu waan barbaaduuf; gara humnaatiinis mootummaa waan ta’eef humna caalaan qaba jedhee waan amanuuf, karaa kanaan ABO lolaan injifachuuf waan carraaqu fakkaata;
  • Lammaffaa, jaalatamus jibbamus, fudhatamus dhiifamus, amanamus amanamuu baatus, DhDUOn/PDOn filmaata dhufuuf jiru keessatti, ABOn deeggarasa uummata bal’aa Oromoo akka qabu fi injifachuu akka danda’u waan beekuuf, karaa fi tooftaa danda’amu hundaan ABO laaffisuuf yaalii godha. Kanaafuu, ABO yookaan akka garee tokkootti yookaanis immoo akka waan inni diina wajjin hojjetuutti dhiyeessuu barbaada jechuu dha.

Wanti beekamuu fi hubatamuu qabu garuu, jaarmayootni Oromoo kamiiyyuu walballeessuuf (waldhabamsiisuuf) yoo walirratti duulan, kan qaawwa fi carraa uumamu kanatti fayyadamu diina waan ta’eef; diinni haala kana keessatti humna yoo horate immoo isaan hundaa balleessuu akka danda’u; akkasumas uummatni Oromoo jidduutti akka miidhamuu dha. Kanaafuu, yeroo waltumsuun barbaachisaa ta’etti ilmaan Oromoo diina walitti ta’uun uummata Oromootiif bu’aa hin fidu.

Dhumarratti waan Jawaar Mahaammad dhiyoo kana dubbate tokkoon, barreeffama kana xumura.

“BARA 1974 HOGGANSA DHABNE;
BARA 1991 JAARMAYAA DHABNE;
BARA 2018 YOO JIJJIIRAMNI KUN HIN MILKOOFNE SABAA FI UUMMATA DHABNA”

Ammas yeroo sadaffaadhaaf carraan nu dabruuf deemaa laata??? Dubbii beekaatu hubata; balaa namtti deemaa jirus hubataatu alaalatti arga.

 

 

 

 

One thought on “ABO fi DhDUO/PDO

  1. mOhammed Abdi

    Aka jalqabdeeti sila fixa antuman ke saxil hin bahu ture. Maqaa mal fayada? what is in a name? jati faranjin. Ummani Oromo karuma fedheenu ha dhuftu mirga isa gonfachu dha. ABO shanee ati bantu fi tanis bara 42 lama gutu buaa isaan ummata oromoti bussn hin agare. Fulduraas rakko ummaticha dheereysu yoo tahe male buaa taka fiduuf hin taani. Oromiya keesati deegarsa gudda aka qaban research kamin aka mirkanfate hin bekamu. Hesty conclusion aka kana kuni dogogora. OPDO on dinaatu hundeese jate. Hatahu there is a saying fighting the enamy from within mach succesful than from the outside. Biqiltun muka tan gaddisa jalati guddatufi tana gara garuma qabdi. TPLF successful because of its establishment and support from EPLF. OPDO gaddisa TPLF ti guddate muka gaddisa taheefi ture san fonqolchite arra ABO shane sanu bilisuma bafte. OPDO isin bantan Muktar Kadir booda hin jirtu. ODP is a new generation that took over the goal and objectives of oromo nation for which the OLF fought for the last 42 years. Hence the so called OLF shane has no objective for which fighting for any more. To samup Lencho latasfi Galasa Dilbo booda ABO bantu num jire. Shanee hatu gantu ergamtu enyu aka taate ifati saaxilamati jiri. Hate bareedi jannan Kara kana dhufuu teeysi ni agarta jati oromon. ODP silaa soda shanee qabatee Asmara kesa hidha yafte kota biya teysanti gala hin jatuni. Kanafu jarjartani baali hin kayatina.

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.