Hiccitii diini Oromoo fi Oromiyaa diiguuf Mootummaa Itoophiyaatiin gargaarama hojiiti hikaa jiru saaxiluu: Kutaa 1ffaa

#_Tsagae _Hailutin

Saaxilaa Shiraa – Kutaa 1ffaa: Sagantaa fi Proojektii Uummataa Amaaraa ykn Nafxanyootaa Oromiyaa keessaa qubachiisuu

_________________________________________________

Guyyaa hoggani ol’aanaa ABO Eritraa irraa garaa Oromiyaa galee san ummani Miliyoonan lakkawamuu Finfinneeti walgaa’ee waan simateef: humnii Oromoon guyyaa san Addunyaa fi Nafxanyootaa irratti agarsiisee hedduu isaan rifaasiisee.

Sababa kanaaf miseensoni Paartilee Amaaraa ykn Nafxanyootaa 3

1. ABIN (አብን)
2. GINBOOT-7 fi (ግንቦት 7)
3. BIADIN (ብአዴን)

Finfinnee fi Bahaar Dar irratti dhoksadhaan dhumaa Fulbaana 2011 A.L.I marii taasiisan. Akkaataa marii kanaan ABOn deggarsaa ammaa qabu kanaan yoo filannoottii kan seenu ta’ee injiifaachuu waan danda’uuf, akkasumas yoo gaaffii hiree ofii ofiin murteeffaannaa keewwata 39 irraa jiruu kan kaasu ta’ee sagaleen mo’aachuu waan danda’uuf maal gochuu qabna jedhani erga mariyatanii boodaa murtii armaan gadii irra ga’an.

Kunis:

1ffaa) Demography uummata Oromo Oromiyaa keessaa jiruu jijjiiruu

Kunis akkuma magaalaa Finfinnee dimografiin isaa uummata Amaaraan qabame – yoo danda’ame magaalota Shawaa keessaa jiran keessaa ummata Amaaraa miliyoona 12 waggaa 10 keessatti qubachiisuu. Kanaas haala kamiin akka hojii irra oolchan gadi fageenyaan mari’achuun toftalee armaan gadi kana irrati waliif galan. Toftaleen kunis; –

I. Maallaqa guddaa ramaduun lafa fi mana Oromoo fi Tigiroota irraa bituun qubachiisuu.

II. Bataskaana Ortodoksii yoo xiqqaate ganda gandaa fi mandara madaraan ijaaruu.

III. Oromooti heeruumuu fi Oromoo fuudhuu; san boodaa immoo maatii isaanii fi firootan isanii naannoo Amaraatii fidanii waraqaa eenyummaa baasuun qubachiisuu.

IV. Abbootiin Qabeenyaa Amaaraa Oromiyaa keessatti invest gochaa jiran hundi Amaaraa qofa akka qaxaraan /miindesaan gochuu.

V. Abbootiin Qabeenyaa Amaaraa Real Estate /Qabeenya lafa fi ijaarsa maneen jireenya lafa Oromoo irratti hojjechaa jiran maneen ijaaraani gurguran hamma danda’ame Amaraatii gatii xiqaan akka gurguranii qubachiisaan fi kaneen kanafiis humnaa hin qabne immoo qotee bulaa Oromoo irraa lafa akka bitatan gargaaruu

VI. Warreen karaa maatiis ta’ee carraa hojiitiin as godanee Oromiyaa keessa qubatemoo Waraqaa eenyummaa akka itti argatan haala mijeesuu fi Warri argatee hundi immoo mootummaan iddoo mana jireenyaa akka kenuuf gaafachuun akka lafa jireenya argatan gochuudha kan jedhu.

Qabxiiwan armaan olii jahan kana hojii irra olchuuf Abbootiin qabeenya dhalootaan Amaaraa ta’anii fi caasaaleen Mootummaa Federaalaas ta’ee nannoolee qooda guddaa akka qabanis irrati waliif galame.

2ffaa: Kan Armaan Olii kun haalaa milkii qabuun ergaa xumuraamee boodaa waggaa 10 ykn 15 boodaa yoo xiqatee xiqate Goodinnii Addaa Naannoo Finfinnee Finfinnee waliin “City State” yokan Naannoo of dandeechee akka taatu fi yoo ABOn hiree murteeffaannaa keewwata 39 kaasees dursinee Ummani Oromiyaa keessaa qabatani waan jiraaniif Referandamiin sunis kufaa ta’aa kan jedhu lafa kaawame.

Waliif galtee fi karoori kun erga hojiiti seenee kan bubule yoo ta’u ammas bifa addaatiin itti fufee akka jiru abbaan fe’e oddeefannoota asi gadi kana qabatee qulquleesuf caaraa ni qaba.

Baruma wanta kana karoorfatan Onkololeessaa 2011 irraa egaalaanii lafa seeraan alaa qabachun manoota seeraan alaa ijaaru itti fufee jira. Manoota jireenya qofa oddo hin taane Bataskaanaa Godina addaa Finfinnee keessati bakken adda addaatis ijaara jiru. Kunis wanta ummani yokan gareen barbaade keessa adeemee adda baafachuu danda’udha. Gabaabumati Fakkenyaaf

Laga Xaafoo mana Kuma Afur (4000), Sulultaa mana Kuma Sadifii dhibatorbaa ol (> 3700), Duukam, Sabbataa, Burrayyuu, Adaamaa fi Bishooftuu keessati walumagalaa Amaarrii Finfinnee, Dabraa Birihaan, Gojam, Gondar, Hawwassaa, Yirgaalam fi iddoo biroo irraa dhufuun mana seeraa qabeessaa fi kan seeraan alaa waggaa tokkoo fi walakaa keessatti waluma galattii gara manaa Kuma sodomi shan (35,000) ta’uu kaan ijaaraani kaan bitanii ittii galani jiruu.

Bara kana, bara 2012 kanas Laga Xaafoo keessatti qofa maneen seeraa qabeessaa Kuma sadii (3000) kaan bitanii kaan ijaaraani ittii galani jiru. Jara kanaaf Dr. Milkeessaa Miidhagaa inni dhiheenya kana aanggoo irraa kaafame bishan hin galchuu jedhee didaa turus ammaa ji’aa kana keessaa dabareedhan /taraadhan bishaan galafii akka jiru eenyuu ilee mirkaneefachuu ni danda’aa. Hanga ammaa mana 60f bishan galee jira. Seenaa manoota kanaa yoo yaadatan ta’e Bara 2011/2018 Mootummaan naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaan gaggeeffamu maneen Seeraan alaa digsiisuu calqabnaan warrii Proojektiicha jalqaban Dr. Abyyii Ahimed biraa deemanii kadhatan. Isaa boodaa innis Lammaa Magarsaa sossoobee dhaabsiisee. Yeroo san Abyyii lama duubaan namoota baayyeetu jira jedhe wan sodaatuuf sodaachisee oddo hin taane siyaasa keenya nu jalaa baleesaa ammaf dhiisi yeroo bira itti deebina jedhe gowomseeti. Sababumaa Lammaa Magarsaa Imamataa Nafxanyootaa kana fashaleessuuf ejjennoo qabatee Abyyii suuta jedhee Lammaa aanggoo irraa kaasee.

Har’aa lafa Oromiyaa abbaan barbaade qotee bulaa Oromoo irraa maalaqaan bitee kan immoo lafa weeraree halkan ijaaraa buluu itti fufus Mootummaa naannoo Oromiyaa gonkumaa jara kana hin tuqu. Miilaa hin shokoksineen Naafxanyaan Oromiyaa dhuunfachaa jirti.

===============//=====================

Kutaan 2ffaa ittii fufa

Similar Articles

Comments

  1. Qotebulaan nanoo Finfine kashilabe fi dhugdu haareke waan ta’eef,lafasaa gurgurate haareke itidhugaa.Yoo karshiiti fixe waardiyaa ta’a ykn dhagaa falaxaa. Bara wayaanees akkane ture,keroon dhiga isaa dhangalaasee bilissa baase,yoo isaaf galuu baate lafa isaa yagurguratuu San booda waardiyaa fi dhagaa falaxuuti galaa. Seraan ala kan ta’uu yoo lafti issaa humnaan irraa fudhateme dhaa.

  2. Maqaan kiyya maaf akkas barreesitaan yaa lammii kiyya.
    Tsegaye Hailu yokan Tsaggaayee Hayiluun jedhama galatooma!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

OMN: ODUU GALGALAA (GURRAANDHALA 20, 2020)

OMN: ODUU GALGALAA (GURRAANDHALA 20, 2020)

Ethnic cleansing continued in Oromia Regional State by Abiy Ahmed

Ethnic cleansing continued in Oromia Regional State by Ethiopian government lead by Dr. Abiy Ahmed, Prime Minister of Ethiopia July 10, 2020 The Right Honourable Justin...

New Book: የተጠለፈ ትግል (The hijacked revolution) in pdf

Book: የተጠለፈ ትግል (The hijacked revolution) in PDF Via Aba Orma, September 3, 2019 የተጠለፈ ትግል (The hijacked revolution) Author: Mudhin Siraj Pages: 152 Language: Amharic Year: July 2019 To...

21 million Chinese died of coronavirus – US intelligence officials intercept data

21 million Chinese died of coronavirus – US intelligence officials intercept data By James Alami (Web Archive) -- A new data intercepted by the United States...

BBC Afaan Oromoo: ODUU Owwituu, Amajjii 27, 2020

BBC Afaan Oromoo: ODUU Owwituu, Amajjii 27, 2020