By | November 6, 2018


Gaaffiin Uummata Ormoo Inni Duraa fi Gubaan Hidhachuu Dha!

Freedom

Damee Boruu: 11/05/2018

Oromiyaan uumaa Waaqaaan badhaatu dha. Qabeeenya lafa irraa fi albuuda lafaa jalaa guutuu qabdi. Uuummatni Oromoos akkuma biyya isaa Waaqqayyo badhadhaa isa godhee uumee jira. Aaadaa jalalaa kan orma illee ofitti ammatu isaa godhu  qaba. Namni Oromoo olaa hin dhiibatu. Keessuma isatti baqatee illee garaa guutuun tajaajila godhaaf. Garuu bara keessa jirru kana biyya lafaa irraa biyyaa isaa keessatti kan akka uummata Oromoo qe’ee isaa irraa buqqaa’ee baqataa tahee  gidiraa argaa jiru hin argamu.

Maalif uummatni akkas nama jaalatuu fi orma ammatu biyya haadha isaa badhaatuu kana keessatti kadhatuu tahuu danda’e? gaaffiin jedhu deebii gahaa argaachuu qaba. Uummatni kun lakkoobsaan uummata biyya Impaayeera Itoophiyaa keessa jiran keessaa harka guddaa akka tahe illee wal nama hin gaaffachiisu miti. Karaa biraa seeraa fi hira bulmaataa kan jiruu fi jireenya isaa gamtaan gaggeefataa ture uummata hangafa Gaafa Afrikaa akka tahe namni hin beekne jira jedhee yaroo irratti hin balleessu. Uummatni kun qaamaan duwwaa utuu hin taane sammuu fi beekumsaan uummata biraa iraa kan adda tahe. Tooftaa lolaa fi diina of irraa ittisuu ijoollummaa isaa irraa kaasee uummata sadarkan barachaa fi shaakalaa guddatu dha.

HidhachuuSababni uummatni jabaan akkasii cabee harka Habashaa jalatti kufuu danda’e kolonaalistoonni Awuroopaa Afrikaa qirachuu yaroo dhufan Mootummaa Habashaa humna waraanaa baraa waan badhaasanii fi tooftaa fi gorsa haxxummaa kolonaalisiim waan isaan barsiisaniif.  Gareen Habashaa meeshaa lolaa baraa fi gorsa kolonalistoota  argate wajjin  Uummata Oromoo harka qullaa  jiru wal gituu hin dandeenye. Ammam iyyuu bara dheeraaf of irraa haa faccisu malee uummatni keenya guutumatti cabuun dirqama itti tahee jira. Gorsa Konolalistotaa keessa tokko adda baasii biti (divide and rule) tooftaan jedhu meeshaa waraanaa caalaa baayyee ulfaataa dha. Kaleessas tahe har’a kan Oromoo hidhuu fi hiisisuu, ajjeessuu fi ajjeessisu kan walii gala lafa irraa dugugee balleessaa jiru Oromoota. Ergamaan Oromoo ajaja gooftaa isaa Habashaa irraa fudhatuu fi garaa isaa guutu ilaala malee roroon uummata Oromoo irra gahaa jiru ilaaluuf yaroo fi dhimma hin qabu.

Mootummaan Habashaa yaroo qabsoo uummata Oromoon muddamuu Oromoota jajjaboo tahan gara fuula duraa dabarsee biyyi kun kan keessan jedhee akka uummata Oromoo gowwomsan godha. Sana booda akka jaarsa saree kosii irratti isaan darba. Mee seenaa J.Tafari Bantii, J. Gebre Kirstoos bulii, J. Meredi Nugusee, J. Demisee Bultoo haa ilaalu. Biyyi Impaayera Itoophiyaa mataa isaanii irratti baatanii jiraatan. Gaafa Mootummaan Habashaa dhimma  isaan irraa dhabu  ajjeessuu qofaa miti, ajjeessee morma irraa kutaa, akka saree reefa isaanii lafa irra harkisa. Oromoo keessa namoonni garaa isaanii qofa guutachuu hawwan baayyee tahan iyyuu galgalli isaanii bareedaa miti. Bakka owwala isaanii illee namni argu hin jiru. Salphinatu isaan eegata.

Har’aan  kana waan baayyee taajabaa jirra. Utuu uummatni Oromoo gara miliyoonni lamaa tahu baqatee biyya isaa keessatti kadhatuu tahee jiru,  utuu Qeerroo fi Qarreen Oromoo warri qabsoo kanaaf mana hidhaa keessatti  waxalamaa fi tortoraa turan  jiruu fi jireenya hin argatiin, utuu  haatii fi abaan ilmaan irraa du’an imaaman isaanii hin qooriin ayyaan-ilaallatoonni Oromoo lafaa Oromoo qircachuuf, mana ijaarachuu fi hoomisha itti boba’uu akka wal caccabsaa jiran agarra. Boru immoo warra kanatu qabeenya isaanii eegachuuf jedhee mootummaa Habashaa wajjin tahee Uummata Oromoo kan lafa irraa duguguuf deemu.

Kaleessa yaroo uummatni Oromoo man hidhaa keessaatti guramaa ture namni kun hunduu eessa  turee?” jedhee yaroo Obbo Lammaa Magarsaa yaroo dubbatu dhaga’uun  waan ajaa’iba natti tahe. Kaan keenya utuu inni hin dhalatiin kaafne mana hidhaa, dhagalaa fi baqa irraa turre. Kaan keenya immoo qabsoo irratti wareegmne dhumne. Kaan keenya mana hidhaa isaa keessaa gidiramaa turre. Dhugaan dubbii inni isa turee? gaaffii jedhu taha. Kan ilmaan Oromoo ajjeessaa fi ajjesisaa, hidhaa fi hiisisaa qabeenya isaa saamaa fi saamsisaa ture keesssa inni tokko. Harki isaanii kan dhiiga ilmaan Oromoon dhiqamee jiru isaan akka tahe Uummatni Oromoo hin beeku jedhee yoo yaada tahe baayyee of gowwomsaa jira. Mootummaa EPRDF badii jalaa of baraaruu maqaa  jijjiramaan abshaalumaa fi haxxumaa  waan wixxifachaa jiru kana namni hin hubannee yoo jiraate warra du’ee dhakaa baatu qofa.

Mee maalitu jijjirame? Bara 1991 kaase kan WBO kaampi itti naqee fixe Mootrummaa  EPRDF dha. Uummat a Oromoo waggaa 28 mara kan qabeenya isaa saamaa ,  jiruu fi jireenya gidiraa kenneef  Motummaa  EPRDF. Har’as of qaree, ija kuulatee akka ilmaan saree ijoollee Oromoo of duraa oofaa bareechee kan jiru Mootummaa EPRDF akka tahe namni haaluu danda’u hin jiru. Maqaa nama olii fi gadi daddabarsanii walkeessa hunkuruun Mootummaan EPRDF jijjiramee jira  jechuun of gowwomsuu malee uummata Oromoo dammaqee jiru kana gowwomsu hint ahu. Mootumaa EPRDF aKkuma kaleessa shira xaxaaf ilmaan bakka maratti fixaa jira.

Jijjirama fiduuf, kaayyoo fi akeekni jijjiramuu qaba. Seeraa fi heerri Mootummaan uummata cunqursuuf baafate  jijjiramuun isa jalqabaa ti. Lakki “OPDO” naan hin jedhiina.  Maqaan  koo “PDO” dha jechuun garaagarumaa maalii fidha. Maqaa miti kan xuraa’ee jiru hojii  isaanii ti. Utuu hojiin uummata isaanii wajjin dhaabbatanii maqaan kan OPDO caalu hin jiru.Warra  maqaa jijjirane jedhu  irraa TPLF maqaa ishee qabatee hafteetu  irra guddaa ulfina qaba. Warri OPDO of goomsanii waan nama goomsne see’u. Getaachoo Asfaa kan dhala namaa hunda  dhiiga dhangalasaa ture yaroo KHG TPLF tahee filamu EPRDF jijjiramee jira  jirachuun waan kolfaa ti.

Uummatni Oromoo miliyoonan lakkawamu Bahaa fi Dhihaan saba fi sab-lamii xixxiqaan qe’ee isaa irraa akka buqqa’uu kan tahe waan meeshaa waranaa of harkaa hin qabneef qofa. Gaaffiin Uummata Oromoo Inni Duraa fi Gubaa Hidhachuu Dha. Mootummaan EPRDF mootummaa diina uummata Oromoo waan taheef rorroo uummata keenya irra gahaa jiru akka mootummatti irraa ittisaa hin jiru. Warra buqqaa’e jiru illee qubachiisuu fi gargaaruuf fedhii akka hin qabne argaa jirra. PDOn waa’ee aangoo irraa turuu malee rakkinni Uummata Oromoo itti mul’achaa hin jiru. Qeerroon Bilisummaa Oromoo qabsoo kana bakkaan gahuuf gaachan Uummata Oromoo kan tahe WBO wajjiin hiriira galee Uummata Oromoo hidhachiisuun yaroon isaa amma. Akka bara 1991 utuu of gannee teenyuu akka hin dagamnee dhumaatiin lammaffaa nu irra hin geenye qophee gahaa qabachuun yaroon isaa amma. PDOn doorsisamuu hin qabnu. PDOn waanuma kaleessa beeknu sana. Garaa isheef malee Kaayyoo duutuuf hin qabdu.Qabsoo keenya itti mudduu malee itti laafsuun diinni akka yaroo bitatu gargaara. Qabsoon Xumura Garbummaa boqota qabaachuu hin qabu!!

Injifannoo Uummata Oromoof!

Gadaan Gadaa Bilisummaa ti!

3 thoughts on “Gaaffiin Uummata Ormoo Inni Duraa fi Gubaan Hidhachuu Dha!

  1. Jabessa

    Yaa Damee Boruu koo,
    Waan ati jeecha jirituu kana Oromoo meeqqatuu huubachaa jira lata? Mee yoo jiiratan asraati haabareesan!!

    Hoori buuli!!! GLTM

    Reply
  2. Iwunet Hiwot

    Oromoon hidhachuun gaarii ta’ee jaarmiyaaleen siyaasaa nagaan dorgomuuf galan hidhachuun garuu sirrii hin ta’u. Kan darbe darbe, Hundi bilisa kan babe Team Lammaa dhaan ta’uun hin falmisiisu.

    Reply
  3. Didaa

    Obbo Dame:

    Yaadi dhiyeessite kun qorsa/qoricha Oromoon fudhatee dhukkuba jaarraa tokko oliif isa qabee gandeessee (akka dhukkuba gandii) jiru irraa ittiin fayyudha.

    Obbo Jabeessa:

    Yaada obbo Damee kanatti akka yaadaatti Oromoo sabboonan marti irratti walii gala, garuu akkaataa yaada kana hojiitti jijjiiranii fi hundi raawwii isaatiif gumaachuu danda’u irratti hojiin dhaabbilee siyaasaa Oromootiin hojjetamuu qabu dursuu qaba. Hundi yaada kanatti amanummoo gama danda’een yaada kana facaasuun dirqama lammummaati!

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.