By | June 10, 2019


‘Tokkummaa Oromoo diiguudhaan Oromiyaa bittimsine Xoophiyaa ijaarra’ jedhanii yaaduun funyoo ittiin of fannisan fo’achuudha!

Haala yeroo irratti ibsa bal’aa Qeerroo Bilisummaa Oromoorraa kenname.

Waxabajji 09, 2019.

Finfinnee Oromiyaa

Kabajamaa ummata Oromoo kanneen golee addunyaa maratti argamtan;
Kabajamtoota jaarmiyaalee siyaasaa kanneen mirga ummata keenyaaf dhaabbattan;
Kabajamtoota Qeerroo Bilisummaa Oromoo kanneen wareegama keessaniin qabsoo hadhooftuu gaggeessaa jirtan;
Kabajamtoota Abbootii Gadaa Oromoo kanneen imaanaan ummataa isin harka jiru;
Kabajamtoota Abbootii Amantaa kanneen haqa ummata keenyaa eeguuf dhaabbattan;
Kabajamtoota barattoota Oromoo Yunivarsiitii garaagaraa jirtan;
Kabajamtoota hayyoota Oromoo kanneen dhaloonni isin abdatu maraaf

Qabsoon farra gabrummaa ummanni keenya walakkaa jaarraaf gaggeessaa ture dhaaba uummata Oromoo ABO dhaan taliigamee hooggansa Qeerroo Bilisummaa Oromoon sadarkaa itti aanutti cehee diina waggoota 27 darban dhiiga ummata keenyaa xuuxaa ture ofirraa gaggeessuuf sadarkaa abdaachiisaarra gahee turuun yaadannoo yeroo dhihooti. Faana wayyaaneerra bu’uun qaamni maqaa Oromoo dhahatu OPDOn yookaan ODPn har’aa aangoo muummicha ministeerummaa erga qabatee gaaffilee Oromoon waggoota dheeraaf gaafataa ture deebisaa itti kennuuf waggaa tokkoof gama tokkoon yeroo gaafachaa, gama kaaniin ammoo gaaffii hundee Oromoo deebisuurra humnoota farra qabsoo Oromoo ta’anitti hidhachuun caalaattuu qabsoo Oromoo ukkaamsuun sirna durii caalaa hammaataa deemuu ifatti argaa yoona geenye.

Yeroo ammaa kanattis, humni kun:

Sabboonummaa Oromummaa cabsuun ilaalcha Itoophiyummaa jalatti qabsoo keenya sakaaluuf ifatti hojjetaa akka jiru turtii waggaa tokkoon hubanneerra. ‘Sabboonummaan Oromoo saba guddaa xiqqeessee’ jechuun guyyaa kora halagaarratti labsan irraa kaasee karooraa fi raawwiin isaanii sabboonummaa Oromoo cabsuurratti kan akeekkate ta’uu ifatti mul’ata.

Tokkummaa Oromoon qabsoo fi wareegamaan ijaarratee diina isaa biratti humna guddaa ta’uun simboo addaa horate diiguun ifatti irratti hojjetaa jiru. Kanas Oromoo kutaa fi amantiin qooduun Oromoon kutaa tokkoo Oromoo kutaa kaaniirratti akka ka’uuf shira adda addaa xaxuun alatti, ummata keenya Lixa Oromiyaa fi Kibba jiran diinomsaa fi Oromoo kutaa biraan akka balaaleffatamu irratti hojjetan. Kanas arraba Muummicha Ministeeraan ‘Gara Wallaggaa yoon deeme nan ajjeefama; yoon achitti du’e ammoo Oromoon kutaa biraa isaan hin dhiisu’ jechuun waan saalfachiisaa seenaa Oromoo keessatti dhaga’amee hin beeknee fi safuu ta’e saalfii tokko malee dubbachuun hojii diigumsaa itti fufan.

Haala kanaanis Oromoon Oromummaa isaan osoo hin taane bakka dhalootaa isaan akka of ibsu, sabboonummaa eenyummaa isaa akka xiqqeessuu ta’e jedhanii irratti hojjetanii Oromoo cabsuutti bobba’aniiru. Gumii Abbootii Gadaa waggaa afran darban kana humna abdatamaa ummata keenyaaf haqaan dhaabbate diiganii kanneen isaaniif ergaman ijaaruun institution tokkittii ummanni keenya abdatu diiganii jiru. Gumiin Abbootii Gadaa kun madda tokkummaa, sabboonummaa fi eenyummaa ummata keenyaa ta’aa waan dhufeef akka diigamuuf itti murteeffame jennee amanna. Oromiyaa keessatti nageenyi waaraa akka hin dhufneef ta’e jedhanii Waraana Bilisummaa Oromoo irratti duula banuun wareegama lubbuu namaa fi manca’uu qabeenya ummataa qaqqabsiisaa jiru.

Waraana hin barbaachisnee, yeroo isaa hin eegnee fi hin malletti WBO oofuun sababa gahaa qabaatanii osoo hin taane Addi Bilisummaa Oromoo karaa nagaan qabsoo akka hin gaggeessineef danqaa uumuudha jennee amanna. Amantaa keenya kana kan dhugoomsu ammoo WBOn Ertiraa gale walakkaan diigamuu fi kanneen waamicha Abbootii Gadaan galan ammoo mooraa Xoollaay keessatti summii nyaachifamuun mallattoo guddaadha.

Paartileen Oromoo kanneen akka ABO, OFC fi PBO nagaan akka hin qabsoofneef miseensi jalaa hidhamaa, waajjirri jalaa cufamaa, hoogganni isaaniis doorsifamaa jiru. Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo kan qabsoofneef Oromoo keessatti diimokiraasiin dhugaa akka mirkanaa’uuf malee wareegama keenyaan paartiin kaleessa ergamaa diinaa ture har’as carraa argateen qabsaa’ota akka dararuuf miti. Akeekni qabsoo keenyaa bilisummaa dhugaa, diimokiraasii fi mirgi hiree murteeffannaa ummata keenyaa guutummaan guutuutti akka mirkanaa’uuf malee humni kaleessa farra qabsoo ture har’as farrummaa isaan akka itti fufuuf miti.

Waraanni Bilisummaa Oromoo kabaja isaaf malu mulqamee akka shiftaatti ilaalamuun uummatnis akkatti akka fudhatu gochuuf abbaluun OPDO humni kaleessa farra qabsoo ture kun har’as farrummaa isaa kanarraa hin baranne jennee amanna. Humni kun Waraanni Bilisummaa Oromoo kabaja isaaf malu gonfatee akka nagaan hin galleef gama tokkoon waraana humnaa olii itti guuruun Oromiyaa dirree lolaa godhaa jira; gama biraan ammoo ummata keenya qoqqooduun deggersa kijibaa irraa argachuuf carraaqaa jira. Gama tokkoon araaraa jedhaa gama kaaniin ammoo shira mooraa Oromoo keessatti xaxuun, shira kanas ummata keessa facaasuun, akkasumas Oromiyaan waraana keessaa hin baane keessa seensisaa ofii guyyaa aangoo ofii dheereffachuuf carraaquun gantummaadha jennee amanna akkasidhas.

Yeroo halagaan qe’ee hidhannoo, leenjii, teekniikaa fi dinagdeen of utubee Oromiyaa marroo biraaf cabsuuf abbalaa jiru kanatti qe’ee Oromoo goolanii humnoota Oromoof dhaabbatan dadhabsiisuun, meeshaa irraa hiikuun, akkasumas hidhaatti guuruun dararuun farrummaa ija baasedha. Ummanni keenyas irratti dammaquu fi dura dhaabbachuu qaba.
Hanga ammaatti gaaffiin afaan Oromoo afaan federaalaa gochuu, daangaa Oromiyaa kabachiisuu, abbummaa Finfinnee mirkaneessuu, diimokiraasii fi bilisummaa waaraa argamsiisuuf kan qabsaa’ame hunduu dagatamee jira. Humnoonni gaaffii kana kaasanis akka diinaatti ilaalamaa jiru. Asirraa kan hubannuu humni maqaa Oromoo dhahatee masaraa mootummaa seene kun Oromoof osoo hin hojjetin Oromoo irratti hojjetaa jiraachuudha.

Kana waan ta’eef;

Yaa Ummata Oromoo:

Qabsoon kee butamee harka farreen bilisummaa, tokkummaa fi sabboonummaa seenee jira. Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo humna farra bilisummaa, tokkummaa Oromummaa fi sabboonummaa ta’e kana dura dhaabbannee akeeka qabsoo ganamaa galmaan gahuuf murannee jirra. Atis qabsoon kee hatamuu hubattee akkuma kana duraa Qeerroo Bilisummaa Oromoo waliin hiriiruun qabsoo bifa haaraa akka itti fuftu waamicha siif dhiheessina.

Yaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo:

Injifannoo ati wareegama keetiin gonfatte hatamee harka farra tokkummaa Oromoo, Sabboonummaa fi bilisummaa seenee jira. Humni wareegama keen aangoo dhuunfate kun tokkummaa ummata keenyaa diiguu, qabsoo ummatni keenya itti wareegamaa yoona gahan facaasuu fi Oromiyaa addaan ciree bara aangoo isaa dheereffachuuf waan danda’u hunda godhaa jira. Kanaaf, akkuma kee kaleessaa tokkummaan hiriirtee qabsoo kee akka eeggattu, tokkummaa ummata keenyaa akka eegdu, injifannoo waaraa bira gahuuf qabsoo rogaa haaraaf akka of qopheessitu siif dhaamna.

Yaa Jaarmiyoota Oromoo:

Akkaataa amma jiruun adeemsi gara diimokiraasii guutummaa guutuutti gufatee jira. Humni wareegama keenyaa aangoo qabate si caccabsee, si diigee, si dadhabsiisee ashaanguliittii si godhachuun ofii aangoorra turuuf karaa cirataa jira. Murannoo fi kutannoo addaan wareegamaaf of qopheessitee humna kana dura yoo hin dhaabbanne tolaa fi sossobbaan homaa jijjiiruu akka hin dandeenye hubattee akkuma kaleessaa sochii Qeerroo Bilisummaa Oromoo deggeruun jijjiirama hawwamu akka mirkaneessitu waamicha keenya siif dhiheessina.

Yaa Hayyoota Oromoo:

Utuu ati jirtuu Oromiyaan diigamuuf deemti. Tokkummaan Oromoo diigamee, sabboonummaan isaa sharafamee, gaaffiin Oromoo dagatamee, wareegama keenyaan halagaan lafa dhiitaa jirti. Beekumsa, yeroo fi carraa qabduun humna maqaa keenyaan aangoo qabatee faallaa dantaa saba Oromoo hiriire kanarratti nu waliin akka qabsooftu waamicha keenya siif haaromsina.

Yaa barattoota sabboontota Oromoo:

Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo gaaffiin Oromoo deebisa gahaa dhabuu caalaa akkaataa itti mootummaan biyya bulchaa jiru kun tokkummaa ummata keenyaa diigaa jiru, sabboonummaa isaa cabsaa jiru, waraana Bilisummaa Oromoo humnaan cabsee dhabamsiisaa jiru fudhatama hinqabu jennee amanna. Waraana Bilisummaa Oromoorratti shira adda addaa xaxuun maqaa ‘shiftaa’ itti moggaasuun hawaasa keessa deemanii maallaqaan bituun hiriira itti baasuun farrummaadha jennee amanna. Hojiin farrumma akkanaa kun haaraa osoo hin taane waanuma kaleessa wayyaanee jalatti baratan ta’uu hubanna. Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo hojii farrummaa mootummaan eegale kana ni balaaleffanna, dura dhaabbanna. Atis akkuma kee kaleessaa nu faana haqa Oromoof akka dhaabbattu waamicha keenya siif haaromsina.

Maayii irratti nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo sochiin mootummaan itti jiru akeeka ‘Tokkummaa Oromoo diiguudhaan Oromiyaa bittimsine Xoophiyaa ijaarra’ jedhanii yaaduun funyoo ittiin of fannisan fo’achuudha! Jennee amanna. Tokkummaa dhiigaaf lafee itti dhabnee itichine asiin geenye eeggachuuf eenyuun olitti qabsoo jabeessinee nii goona!

Injifannoon Ummata Oromoof!

Ibsa bal’aa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa kenname

Waxabajjii 9, 2019

Finfinnee Oromiyaa

One thought on “Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo: ‘Tokkummaa Oromoo diiguudhaan Oromiyaa bittimsine Xoophiyaa ijaarra’ jedhanii yaaduun funyoo ittiin of fannisan fo’achuudha!

  1. shashitu

    Dhimma WBO ilaalchisee ABO fi Mootummaa Itiyoophiyaa jidduttii waldhabddee uumamee turee furuuf jecha Ammajjii 14/2011 Abbootii gadaan kan durfamu koreen tokkoo walghii magaalaa Amboottii gageefameen ijaaramee turuun isaa ni yadatama.Koreen kuniis kaayyoon isaa WBO akkata ittiin qaama jijjiramaa fi qaama ce’uumsa biyyattii gochuun danta uumata oromoo eegsisuuf haala danda’aamu uumuu, sababa haallii kuun uumamuu dhabamuu isaatiin rakkoo ABO fi OPDO gidduu jiruu dhiphatee rakkoon nageenyaa Oromiyaa keessa jiru furamee; Uumatii Oromoo nagaaf sabatinsaa argatee naannoo isaa akkataa ittiin misoomusuu mijessuuf ture.Hata’uu malee, Koreen kuun jalqabuumaa kaasee meendoo (Trap) shira xaxootaa keessa galuun kaaayyoon isaa karaattii fashalee.Kuuniis, dhibbaa dhibba ( %100) kan mirkana’ee Caamsaa 21/2011 (ALH) yeroo namootii saadii nutii koree tekenikaa Abbotii Gadaa Oromiyaati jedhanii gabaasa dhimma kana ilaalattuu bakka hogantooti ABO fi OPDO argamanittii dhiyeesan ture.Koreen tekenikaa jedhamuu kuun Abbootii gadaa gutumaan guutuuttii ofi keessaa ari’aanii Abootiin garaa (Jawwarrii fi Baqalaa) OPDO irraa maalaqaa guddaa fudhatanii shira OPDOn barbaadduu gabaasa isaanii keessattii tarreessanii dhiyeessaniiruu.Jarreen sadaan kana keessaa Obboo Haayileen shiraa adeemaa turee hubachuu dadhabuun kan ka’ee garaamummaan keessattii hirmaachaa turuu isaanii eenyuu iyuu nihubata.Bareefamnii kuun kan qopha’ee gola OPDO keessattii ta’uu isaa waan walnama falmisisuu miti.Sababiin isaa Qabxileen achii irrattii tareefaman dhimma jarsummaa fi hojii jarsummaa kan ibsuu osoo hintaane kaayyoo qama hinbarbaadnee diiganii qaama barbaadan immoo ijaaruuf kan kaayeefate dha.Akka seeraattii Jaarsooliin aaraaraa hojiinsaanii Ijibbata aaraaraaf godhaniif ammas yaada aaraaraaf qaban dhiyeessuu malee murttoo kennuu fi Murttoo dhiyeessuuf mirga hinqaban.Kan Murteefatuu warra waldhaban lamaan .Gabaasa sana keessattii yoo ilaallee Qabxileen #1,# 2,#6 irratti tareefaman dubbii shiraa qarshii guddaan ittii dhangala’ee qabsoo uumata Oromoo diiguuf xiyyeefate fi Oolaantummaa diina Uumata Oromoo kan mirkaneessee ta’ee argameera.Jarreen koree tekenikaa jedhamaan kuun qabsoo uumata Oromoo asiif achii dha’uun dantaa isaanii ijaarachaa farra Oromoo kan taatee OPDO Uumata Oromoo irrattii goobsuun bara rakina uumata Oromoo dheresuuf kutatanii hojechaa jiru.Karaa birooniis yoo ilaallee shirrii kuun diinota Uumata Oromoo kan ta’aan nafxanyoota fi warraa TPLF guddaa kan gammachisee ta’ee muldhata.Sababiin isaa diinootii kuun Uumata Oromoo akka barbaadaan fi wanta barbaadaan gochuuf danqqaa nuttii ta’aa akkasumaas, humnna cimaa jedhanii kan sodaataan gaachana Oromoo kan ta’ee WBO qofa malee humnnii biraan Uumata Oromoof dhabbatuu akka hinjirree waan beekaniif. Hogantootii ABO gabaasa shiraan guutame kana irrattii dirqamaan akka mallateessan kan godhameef uumatii Oromoo kanaan afaan faaja’ee WBO akka ofii keessaa baasuu gochuuf yaadamee shira xaxamee ta’uu isaa mirkana’eera.Garuu ,Uumatii Oromoo kan beekuu fi kani innii deegeruu namoota osoo hintaane kaayyoo haqaa ABOti.Kaayyoo haqaa ABO kana bakkan gahuuf kan ijaaramee qamnnii innii guddaaf wabiin Oromoo WBO dha.WBO immoo kan ijaarame qaxalee ijoollee Oromoo jilbaaf gadameessa Oromoo keessaa bahanii lubbuu isaanii bakka bu’aa hinqabnee dabarsanii kennanii uumata Oromoo waggaa 150 ooliif haalagaan ajeefamaa,reebamaa,samamaa fi eenyummaan isaa baleefamaa ture walaba baasuuf kaayyoo haqaa qabatanii warra ka’aan ta’uu isaa firaas ta’ee dinnii ni beeka.Kanaafuu, yaa xawaalwaalootaa labsii du’aa WBOf uumata oromoo irrattii labsitan kana aritiin yoo deebitanii haqxanii dhifama hingaafataan yoo ta’ee uumatii oromoo gatii keessan isinii baasuuf qophii dha.WBOf uumata Oromoo gargar baasuun hindanda’amuus hinyaadamuus.ABO fi Oromoon WBO malee jiraachuu jechuun qurxuumii bishaan keessa baate akkuma jiraachuu hindandeenye Oromoos ta’ee ABOn WBO malee jiraachuu hindanda’uu.WBO waranuu jechuun Oromo waraanuu jechuu dha. Oromoon walaboomuun isaa waan hinhafneef Xawalwaalootii dina uumata Oromoo irratt jabeessa jirtan dafaa bakka barbaadadha.

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.