HACAALUU ILMA OROMOO

Barreessan Caalaa Hayiluu, Adooleessa 2, 2020
Hacaaluu
Akkam taanee akkas taanee yaa  gurbaa,
Gurbaa fira lammii, gurbaa qixxee dhibba
Akkam taaneet akkas taanee,
akkamiin nagaan baanee  alatti hafne,
Akkamiin bara baraan  gaddi nutti naanna’aa?
Akkamiin guddaan keenyaa manaa bahee galli dhibee ta’aa?
Hacee abbaa wabii Hacee abbaa Giiftii Hacee abbaa Milkii,
Hacaaluu gameessa koo, qaxalee abbaa morkii
Hacee ilma Hundeessa, Hacee garaa dhiiraa,
murataa warra sanii, Hacee summii diinaa
Hacee  sabaaf firaa, Hacee ilma sabaa,
Hacee sanyii gootaa, Hacee Warra Amboo,
Hacee tokkee namaa,Hacee qaalii Oromoo.
Hacee abbaa biyyaa
Hacaaluu ilma biyyaa,
Tokkee qixxee kitilaa, sareetu si nyaatee…
Nagaan manaa baaftee, karaarratti haftee.
Siif gamteeree gameessa koo, harka laatteeree koodee
Lammiin  kee bakkayyuu garaan nu gubatee, gaddi nutti jigee
Inni kaan keessattii cobee, kaan gumgumee aadee,
Hacee sii gamteeree, osoo nuuf gumgumtuu,
Osoo nuuf weelliftuu, osooo nuuf lallabduu,
Osoo nu uruursituu, osoo nu sossobduu
Ooo Sabaaf boossuu , osoo lammiif ootuu
Hacee si gamteeree jaala koo,  hardha injifatmteeree?
Injafatamtee hin beektuu ati injifachuu malee,
si’i gamteree gurbaa, gurbaa warraa guddaa,
Akkamitti gurbaa, akkam taanan akkas taatee
Atoo olmaa baddee hin beektuu, akkamiin goodatti kufte?
Akkamitti Jaaloo , yartuun keettoon si nyaatte
Hacee hayyuu nama, jaboo Yaa sibiilee
Hacee qaalii namaa, tokkee Yaa qacalee
Siif gamteet dunuunfatteeree, ija kee ija gootaa,
Akkamiin leenca koo, tasa biyyoo taataa?
Lakkii jettee hin didduu laata dachiin Oromiyaa,
Hin nyaadhuu mirree koo jettee hin didduu laata,
garaa laaftee biyyaa?
kichuu koo deebi’ii, xiqqoo turi biyyaa
Jettee sin didduu laata, akka nuuf deebitu
Akamiin amannu Haceen deeme jennee,
Hacaaluu abbaa dhugaa, mararfataa sabaa,
leellisaa lammiidhaa,
Qabsaawaa dhugaadhaa,
Saba keef akkuma irbuu galte, an sin hin ganu jettee,
Ejjennoo kee hin daddaaqneen, nurraa wareegamteeree,
Ani Oromoof qaalii dha, hin bitamu jettee
Osuma dhaadattuu, osuma bookkistuu,
Lammiif wareegameen gootota kaleesaa taha osoo jettuu,
Akkuma jette gooteree, yaa isa hamma jedhu gahu?
Yaa ulfaa Oromoo,Hacee ayyaantuu koo
Yaa soolaana namaa, jagnee  akka yaade tahu..
Akkuma Irbuu seente, Sagalee kee kilooleen
Akkkma Oromootti himte,
Oromoof Wareegameen Taadaasaa Birruu tahaa,
saba kootiin du’eetan Laggasaa Wagii ta’aa,
Qomoof wareegameen Jaagamaa Badhaanee ta’aa,
Dhugaaf du’eetan Daraaraa koo ta’aa,
Lammiif koof wareegameen Elemoo Qilxuu ta’aa,
Oromiyaaf wareegameen Nadhii Gammadaa taha,
Dhugaaf wareegameetan Jaatanii Liiban taha,
osoo jettuu
Sodaa tokkoo malee saba keef falmattuu,
Qeerramsa qeerroo namaa, osoo dhiirummaan waaciltuu,
siif gamteeree Hacee koo, arrangamaa ilmaa,
Hacee warra Habeebee, Hacee warra Oromoo,
Hacee qaxalee koo, yaa jaalataa qomoo,
Gurbaa biyya jaalatuu, Hacee Doorama koo
Siif gamteeree jaala koo, yaa tokkicha sabaa,
Dadhabdeet dunuunfatteeree, tokkee qixxee kumaa,
Dhaloonni hadhaa’eeraa,ni baafataa gumaa
akka gubanneetti hin hafnu , ni taati malee dhuma.
Daguuun si nyaattee laataa, fuulleen silaa sin dandeessuu,
Hacee koo dubbadhumee, waan garaa kee laalessuu,
Maalfa jette laata, oggaa jorgaa jettee kuftuu,
Oggaa raasaasni diinaa, qaama kee argatu,
oggaa albaadheessi dhokatee si nyaatu
Anaan ilma Hundee yartuun na nyaatteekaa
Anaan tokkicha Oromoo, goodattan kufekaa?
Anaan qaalii Oromoo, baheetan hafekaa
Jettee laataa koodee koo, Yaa ejersa Hudeessaa,
Aariin of nyaattee laataa, si dhibee waayeensaa
Maal dhalootatti himnuree, dhaammannoo kee keessaa??
Saba koo amni koo gabaabbateeraa, Lafan yaade hin geenyee,
Hawwii fi qabsoon Oromoo osoo manii hin geenye,
Ani sirraa kufeeraa, imala koo dhaaberaa,
Egaa yaa qeeroo koo, faajjii koo hin gatinaa
Ani karaatti hafeeraa isin qabsoo jabeessaa,
Dhiigni koo bilaash hin badin  bilisummaaf wal kaasaa,
Jireenya koon tokkummaa lallabeeraa,
Tokkummaa Oromootifis jiraadhee argeera,
dhigaa koon bilisummaa barreessaa
Hawwii gootota keenyaa walabummaan mirkaneessaa
jetteet gumgumtee laata, keessa keettii yeroo afuurrii kee cittu,,
kan si dhagahe dhibus, nan beeka Akka kana dhaammattuu,
Akka sobni tokkoomee, bilisummaan jiraatu.
Nan beekaa akka kana jettuu, akka kana dhaammattu.
Waadaa sabaaf galte deebistee haaromsitee laata,
Irbuu koo hin nyaannee, saba koo hin gannee
Faayidaa yerootif diinaf hinn guugguufnee,
Faana goototaa hin  gadhiisnee, dhaammannoo isaanii tikseeraa,
Waan nan  gabbu hin qabuu saba koof falmeera
Jettaa laataa,  sa’aaatii ishee dhumaa ,yommuu afuurri kee cittu?
Hacee abbaa hundaa, qaroo irbuuf jiraatu,
Hacee abdii Lammii, abukaatoo Oromoo
Hacee wabii sabaa, qabsaahaa Oromoo
Ati maal hin asaasin, maal immoo hin gumgumin?
Dhibee oromoo dhaa, kam waldhaanuu hin yaalin
Rakkoo saba keetii, maalfaammoo hin dubbatin,
Ati maalfaa hin kaasnee, sorgitee kaan sooktee,
Maalfaa hambifattee, rakkoo sabaa osoo hin himin
Ati dhammatteetta, madaa sabaa hooqxee, akka dhinus wal dhaantettaa,
Roorroo hamtuu tahuushee, dhalootatti  himteettaa,
Gabrummaan yartuu tahuu, fakkeenyan dhaamtatta,
Si dhageenye taanan hundumaa jetteettaa
Oromiyaan cabnaan, sabni guddaan xiqqaachuu
Oromoon gabroomee roorrootti jiraachuu,
 tokkummaan keenya dhibee, manii keenya hanqachuu
Walii galteen dhibee, lammiin wal takaaluu
Waayee keenyaa jettee, gumgumtee mammaaktee
Hiibbistee, weellistee walaloon sararartee.
Imaanaa dhalootaa tokkummaa lallabdee
Maalfaa nun hin jenne, maalfaa hambifattee ati hundayyuu jetteettaa,
Dhaamsa Gadaan waaruu, dhalootaf keessettaa.
Egaa diinni xiqqoo hin qabduu, keettoon si fuutekaa,
Osuma tuffatanuu, gadheen nama nyaartii,
Haalaa fi iddoo eegdee, yartuun nama dhaantii,
Bakkaa fi yoomessa malee, nama conqolaastii.
Yaa baadhaasa Oromoo kennaa Waaqayyoorraa,
 Ati nutti himteettaa, nutu tahe cundhuuraa
Galleet teenya taanan, nutu mataan badeera.
Hacee ayyaantuu koo, yoo boru beekaa namaa,
Hacaaluu dhugaaf waacilu, yaa Taliila ganamaa,
Farda abbaat leenjifataa, jabaa ofii lammiit leellifataa,
Gootaf hin boohanii, ni geerraruuf malee,
Jagnaafg hin boohanii ni dhaadatuun malee,
gumaa isaa baasaniit boore bafatu malee,
Qalanii dibataniit faachoo kaasu malee,
Dhiigni kee jaaloo bilaasha tahee hin hafuu,
Dhaloonni faajji kee kaasaa, malee tasa bakkeetti hin kufuu,
Siidan kee bilisummaa taheet, dhaloonni jalatti irreenfataa,
Ayyaana kee waamet, galata siin galfata…
Hacee koo qaxalee koo, ati hin duuneem jirtaa,
goonni Yoom du’ee beeka, bara baraan jiraataa,
Gadaa gadaadhaan dhalootan leellifamtaa,
Malee akkamiin duute jenne waayee du’aa himnaa…
Egaa Yaa qaroo koo, qeerramsa warra qeerrmsaa,
atuu dhiyoo jetteettaa, seenaa rirmi hin nyaatuu,
Seenaan kee boonsaa dhaa, kan sabni ittiin dhaadatuu,
Dhugaa Sabaa dubbannaan, ukkaamsitoonni si nyaattee,
Haqa keenya awwaaluuf siin nu jalaa fuutee
Warri maqaa namaan gootummaa himate
Warri harree dhiisee farda keenya yaabbate,
Warri nu ergattee, nu maan nu cabsite
Kunooti nurraa sirbitii, siin ajjeesne jettee,
Garuu wallaaltuu dhaa, hin beekne akka ati hin duunee,
Wareegamni kee bilisummaa tahuu, isheen hin hubannee,
ishiin kaan akka waan gadditee imimmaan naachaa cobsitii
Jaala koo qaroo koo, gichillaa obbo Hundeessaa,
sanyii warra guddaa, sanyii warra qeerramsaa
Harmeen kee garaan gubatee, aabboon kee keessi eelus
Qabsaawaan kufeet, kitila duuban hiriirsaa,
gumaan kees baaset saba qabbaneessaa
Akkasiin hafuun fafa dhiigni kee dirretti dhangala’ee,
Imaanaa kee hin nyaannuu
Oolmaa kee hin dagannuu
Hacee gaafa Amboo, Hacee gaafa Dirree,
Hacee gaafa Gaalessaa, Hacee gaafa Finfinnee,
Dhugaa sabaa dubbachuuf, waraana diinaa hin sodaannee,
Hacee gaafa galma Barkumee, Gaafa diinni gumgumee,
Sodaadhaan wargamee gaafa jarri rom’ee,
Gaafa irraa geerrartee, haqa sabaa himtee
Gaafa onneen si dhiitoftee, imimmaanin dubbatte
Gabrummaan lammii keetii boqannaa si dhorkitee,
Hacee warra Maccaa, Hacee ilma Tuullamaa
Hacaaluu  abbaa haqaa, gooticha qarree Amboo,
Hacee  ilma Booranaa,  Haccee fiixaa Walloo,
Hacee ilma Karrayyuu, dhiiga Arfan Qalloo
Hacee ilma Arsii, Hacee warra Raayyaa,
Hacee warra Ituu, leenca Humbannaaf Anniyaa
Hacee warra Gujii, Tokkee torban Kuttaayee,
Hacee ilma Ituu, hacee aanaa, Iluu, burruusa warra Salalee?
Hacee wabii Galaan, hacee  eessuma warra Jiillee?
Gurbaa abbaa hundaa, ilma roorron dhale,
Falmataa Oromoo, Hacee Goota qarree shaggar,
Hacee tulluu saddeettaan Waaqayyoo, guddaa akka Yerer,
Kunooti ni Diigankaa hardhas warri suni,
Gaaraa guddaa Oromoo, Hacee ilma Hundeessaa
Garaan nu boba’ee Maaltu nu qabbaneessaa??
Laata takka dhiiromnee, gumaa kee baafna moo?
Akka dubartii cabdee, imimmaan qofa cobnaa?
Booree baafnet dhaadanna moo, hidhii of ciniinaa hafnaa?
Yoo akkasiin hafne nuti warra haraamuutii,
Warra gumaa hin baafne, sanyii gadi galooti,
Qeerroo jirtuu jettee, seexaa hidhachiiftee,
Dargaggoo Oromoo, tokkummaan ijaartee,
Maandhee fi ifatti, dhugaa Sabaaf hiriirtee,
Jaallan kee kaleessaa waliin fincila  kaaftee?
Si conqolaasanii akkuma kaleessaa,
akkuma Jaagamaa, akkuma Kabbadaa Badhaasaa,
Akkuma hangafoota keetii, akkuma Eebbisaa,
Akkuma Usmaayyoo, akkuma MaarameeHarqaasaa
Akkuma Maammoo faa akkuma Taaddasaa
Akkuma Abisheefaa akkuma Nagaasaa
Hacee koo korma koo, eenyutu si waamee
Eenyutu si gahe jedhee, tarii sitti dhaamee,
Eenyufaan argiteree, jaallan kee kaleessaa,
Eenyufaan simatamte qabsaahota keessaa??
Hacee ni callifteeree, dur callisa hin dandeessu,
Saba kee dhumatuuf, ati obseen teessuu
Si dandeechiseeree, jaaloo goota mirree,
Bashannana kiyyaa, urjii gaafa Finfinnee,
Gurbaa hundaaf falmu,  jagna gaafa lolaa,
Gichillaa ilma Hundee, Hacee gaafa tolaa
Maaliiree koodee koo, maal jenneet obsinaa,
Gabrummaan kana qaba, jenneetuma callisnaa?
Moo qaanqee bilisummaa amma kaanee facaafna
Dhiigaa keetiin kaane, Bilisummaa gonfannaa??
Wal gaafachuu qabnaa, hoodatu nutti aseenee,
Baruma baraan, ifaajeen keenya maseenee
Jallaan keenya nu ganee, diina faana hiriiree
Qaqqaalii Oromoo yoo nu jalaa cire,
wal ghaafachuu qabna, malaaf fala giree
Guyyuma guyyaan awwaallee,yoo gallee mana taahuu
Jiraachuun nuuf fafaa, yoo gumaa hin baafannee,
Akkuma kaleessa yoo gumaa kees nyaanne..
Kijibdootaa diina keenya hunda dhageenyee,
jaarsummaa fi maanguddoof yoo ndeebinee suddunne
Yoo akkuma kaleessaa deebinee sobamne,
Qeessii fi sheekiin, abbootii Gadaatif jennee
Kijibaa fi mala maltee jiraaf yoo deebinee rafne,
Lafeen kee nu haa waraanuu, qoraattii goraa ta’ee,
Yoo akkuma Taaddeefaa, jaarsummaan nu booji’e,
Yoo akkuma Kabbee fi Hayiljuu Raggasaa, jaarsatu ba’e jennee,
Kallachaaf caaccuu sobaa, Masqalii sodaannee,
Yoo tole jennee usnee, dhiiga kee bilaash goonee,
Fayyaan nuuf hin dhalatin, dhalatu nuuf hin guddatin,
Sanyiin nuuf hin bahin, facaafnu nuuf hin margin.
Biiftuun nuuf hin dhihin, dhiitu nuuf hin bari’in
Gumaan kee hafa taanan, rafnu barii hin ka’in
Dantaafi sadoodhaan, haqa kee dhoksinaan,
Egeen keenya dukkanee, iffattiyyuu nun baasin!
Yaadaannoo qaroo fi weellisaa, qabsaahaa fi artistii oromoo Hacaaluu Hundaassaf naaf haa taatu
Barreessan Caalaa Hayiluu
Sweden irraa
Akkam taanee akkas taanee yaa  gurbaa,
Gurbaa fira lammii, gurbaa qixxee dhibba
Akkam taaneet akkas taanee,
akkamiin nagaan baanee  alatti hafne,
Akkamiin bara baraan  gaddi nutti naanna’aa?
Akkamiin guddaan keenyaa manaa bahee galli dhibee ta’aa?
Hacee abbaa wabii Hacee abbaa Giiftii Hacee abbaa Milkii,
Hacaaluu gameessa koo, qaxalee abbaa morkii
Hacee ilma Hundeessa, Hacee garaa dhiiraa,
murataa warra sanii, Hacee summii diinaa
Hacee  sabaaf firaa, Hacee ilma sabaa,
Hacee sanyii gootaa, Hacee Warra Amboo,
Hacee tokkee namaa,Hacee qaalii Oromoo.
Hacee abbaa biyyaa
Hacaaluu ilma biyyaa,
Tokkee qixxee kitilaa, sareetu si nyaatee…
Nagaan manaa baaftee, karaarratti haftee.
Siif gamteeree gameessa koo, harka laatteeree koodee
Lammiin  kee bakkayyuu garaan nu gubatee, gaddi nutti jigee
Inni kaan keessattii cobee, kaan gumgumee aadee,
Hacee sii gamteeree, osoo nuuf gumgumtuu,
Osoo nuuf weelliftuu, osooo nuuf lallabduu,
Osoo nu uruursituu, osoo nu sossobduu
Ooo Sabaaf boossuu , osoo lammiif ootuu
Hacee si gamteeree jaala koo,  hardha injifatmteeree?
Injafatamtee hin beektuu ati injifachuu malee,
si’i gamteree gurbaa, gurbaa warraa guddaa,
Akkamitti gurbaa, akkam taanan akkas taatee
Atoo olmaa baddee hin beektuu, akkamiin goodatti kufte?
Akkamitti Jaaloo , yartuun keettoon si nyaatte
Hacee hayyuu nama, jaboo Yaa sibiilee
Hacee qaalii namaa, tokkee Yaa qacalee
Siif gamteet dunuunfatteeree, ija kee ija gootaa,
Akkamiin leenca koo, tasa biyyoo taataa?
Lakkii jettee hin didduu laata dachiin Oromiyaa,
Hin nyaadhuu mirree koo jettee hin didduu laata,
garaa laaftee biyyaa?
kichuu koo deebi’ii, xiqqoo turi biyyaa
Jettee sin didduu laata, akka nuuf deebitu
Akamiin amannu Haceen deeme jennee,
Hacaaluu abbaa dhugaa, mararfataa sabaa,
leellisaa lammiidhaa,
Qabsaawaa dhugaadhaa,
Saba keef akkuma irbuu galte, an sin hin ganu jettee,
Ejjennoo kee hin daddaaqneen, nurraa wareegamteeree,
Ani Oromoof qaalii dha, hin bitamu jettee
Osuma dhaadattuu, osuma bookkistuu,
Lammiif wareegameen gootota kaleesaa taha osoo jettuu,
Akkuma jette gooteree, yaa isa hamma jedhu gahu?
Yaa ulfaa Oromoo,Hacee ayyaantuu koo
Yaa soolaana namaa, jagnee  akka yaade tahu..
Akkuma Irbuu seente, Sagalee kee kilooleen
Akkkma Oromootti himte,
Oromoof Wareegameen Taadaasaa Birruu tahaa,
saba kootiin du’eetan Laggasaa Wagii ta’aa,
Qomoof wareegameen Jaagamaa Badhaanee ta’aa,
Dhugaaf du’eetan Daraaraa koo ta’aa,
Lammiif koof wareegameen Elemoo Qilxuu ta’aa,
Oromiyaaf wareegameen Nadhii Gammadaa taha,
Dhugaaf wareegameetan Jaatanii Liiban taha,
osoo jettuu
Sodaa tokkoo malee saba keef falmattuu,
Qeerramsa qeerroo namaa, osoo dhiirummaan waaciltuu,
siif gamteeree Hacee koo, arrangamaa ilmaa,
Hacee warra Habeebee, Hacee warra Oromoo,
Hacee qaxalee koo, yaa jaalataa qomoo,
Gurbaa biyya jaalatuu, Hacee Doorama koo
Siif gamteeree jaala koo, yaa tokkicha sabaa,
Dadhabdeet dunuunfatteeree, tokkee qixxee kumaa,
Dhaloonni hadhaa’eeraa,ni baafataa gumaa
akka gubanneetti hin hafnu , ni taati malee dhuma.
Daguuun si nyaattee laataa, fuulleen silaa sin dandeessuu,
Hacee koo dubbadhumee, waan garaa kee laalessuu,
Maalfa jette laata, oggaa jorgaa jettee kuftuu,
Oggaa raasaasni diinaa, qaama kee argatu,
oggaa albaadheessi dhokatee si nyaatu
Anaan ilma Hundee yartuun na nyaatteekaa
Anaan tokkicha Oromoo, goodattan kufekaa?
Anaan qaalii Oromoo, baheetan hafekaa
Jettee laataa koodee koo, Yaa ejersa Hudeessaa,
Aariin of nyaattee laataa, si dhibee waayeensaa
Maal dhalootatti himnuree, dhaammannoo kee keessaa??
Saba koo amni koo gabaabbateeraa, Lafan yaade hin geenyee,
Hawwii fi qabsoon Oromoo osoo manii hin geenye,
Ani sirraa kufeeraa, imala koo dhaaberaa,
Egaa yaa qeeroo koo, faajjii koo hin gatinaa
Ani karaatti hafeeraa isin qabsoo jabeessaa,
Dhiigni koo bilaash hin badin  bilisummaaf wal kaasaa,
Jireenya koon tokkummaa lallabeeraa,
Tokkummaa Oromootifis jiraadhee argeera,
dhigaa koon bilisummaa barreessaa
Hawwii gootota keenyaa walabummaan mirkaneessaa
jetteet gumgumtee laata, keessa keettii yeroo afuurrii kee cittu,,
kan si dhagahe dhibus, nan beeka Akka kana dhaammattuu,
Akka sobni tokkoomee, bilisummaan jiraatu.
Nan beekaa akka kana jettuu, akka kana dhaammattu.
Waadaa sabaaf galte deebistee haaromsitee laata,
Irbuu koo hin nyaannee, saba koo hin gannee
Faayidaa yerootif diinaf hinn guugguufnee,
Faana goototaa hin  gadhiisnee, dhaammannoo isaanii tikseeraa,
Waan nan  gabbu hin qabuu saba koof falmeera
Jettaa laataa,  sa’aaatii ishee dhumaa ,yommuu afuurri kee cittu?
Hacee abbaa hundaa, qaroo irbuuf jiraatu,
Hacee abdii Lammii, abukaatoo Oromoo
Hacee wabii sabaa, qabsaahaa Oromoo
Ati maal hin asaasin, maal immoo hin gumgumin?
Dhibee oromoo dhaa, kam waldhaanuu hin yaalin
Rakkoo saba keetii, maalfaammoo hin dubbatin,
Ati maalfaa hin kaasnee, sorgitee kaan sooktee,
Maalfaa hambifattee, rakkoo sabaa osoo hin himin
Ati dhammatteetta, madaa sabaa hooqxee, akka dhinus wal dhaantettaa,
Roorroo hamtuu tahuushee, dhalootatti  himteettaa,
Gabrummaan yartuu tahuu, fakkeenyan dhaamtatta,
Si dhageenye taanan hundumaa jetteettaa
Oromiyaan cabnaan, sabni guddaan xiqqaachuu
Oromoon gabroomee roorrootti jiraachuu,
 tokkummaan keenya dhibee, manii keenya hanqachuu
Walii galteen dhibee, lammiin wal takaaluu
Waayee keenyaa jettee, gumgumtee mammaaktee
Hiibbistee, weellistee walaloon sararartee.
Imaanaa dhalootaa tokkummaa lallabdee
Maalfaa nun hin jenne, maalfaa hambifattee ati hundayyuu jetteettaa,
Dhaamsa Gadaan waaruu, dhalootaf keessettaa.
Egaa diinni xiqqoo hin qabduu, keettoon si fuutekaa,
Osuma tuffatanuu, gadheen nama nyaartii,
Haalaa fi iddoo eegdee, yartuun nama dhaantii,
Bakkaa fi yoomessa malee, nama conqolaastii.
Yaa baadhaasa Oromoo kennaa Waaqayyoorraa,
 Ati nutti himteettaa, nutu tahe cundhuuraa
Galleet teenya taanan, nutu mataan badeera.
Hacee ayyaantuu koo, yoo boru beekaa namaa,
Hacaaluu dhugaaf waacilu, yaa Taliila ganamaa,
Farda abbaat leenjifataa, jabaa ofii lammiit leellifataa,
Gootaf hin boohanii, ni geerraruuf malee,
Jagnaafg hin boohanii ni dhaadatuun malee,
gumaa isaa baasaniit boore bafatu malee,
Qalanii dibataniit faachoo kaasu malee,
Dhiigni kee jaaloo bilaasha tahee hin hafuu,
Dhaloonni faajji kee kaasaa, malee tasa bakkeetti hin kufuu,
Siidan kee bilisummaa taheet, dhaloonni jalatti irreenfataa,
Ayyaana kee waamet, galata siin galfata…
Hacee koo qaxalee koo, ati hin duuneem jirtaa,
goonni Yoom du’ee beeka, bara baraan jiraataa,
Gadaa gadaadhaan dhalootan leellifamtaa,
Malee akkamiin duute jenne waayee du’aa himnaa…
Egaa Yaa qaroo koo, qeerramsa warra qeerrmsaa,
atuu dhiyoo jetteettaa, seenaa rirmi hin nyaatuu,
Seenaan kee boonsaa dhaa, kan sabni ittiin dhaadatuu,
Dhugaa Sabaa dubbannaan, ukkaamsitoonni si nyaattee,
Haqa keenya awwaaluuf siin nu jalaa fuutee
Warri maqaa namaan gootummaa himate
Warri harree dhiisee farda keenya yaabbate,
Warri nu ergattee, nu maan nu cabsite
Kunooti nurraa sirbitii, siin ajjeesne jettee,
Garuu wallaaltuu dhaa, hin beekne akka ati hin duunee,
Wareegamni kee bilisummaa tahuu, isheen hin hubannee,
ishiin kaan akka waan gadditee imimmaan naachaa cobsitii
Jaala koo qaroo koo, gichillaa obbo Hundeessaa,
sanyii warra guddaa, sanyii warra qeerramsaa
Harmeen kee garaan gubatee, aabboon kee keessi eelus
Qabsaawaan kufeet, kitila duuban hiriirsaa,
gumaan kees baaset saba qabbaneessaa
Akkasiin hafuun fafa dhiigni kee dirretti dhangala’ee,
Imaanaa kee hin nyaannuu
Oolmaa kee hin dagannuu
Hacee gaafa Amboo, Hacee gaafa Dirree,
Hacee gaafa Gaalessaa, Hacee gaafa Finfinnee,
Dhugaa sabaa dubbachuuf, waraana diinaa hin sodaannee,
Hacee gaafa galma Barkumee, Gaafa diinni gumgumee,
Sodaadhaan wargamee gaafa jarri rom’ee,
Gaafa irraa geerrartee, haqa sabaa himtee
Gaafa onneen si dhiitoftee, imimmaanin dubbatte
Gabrummaan lammii keetii boqannaa si dhorkitee,
Hacee warra Maccaa, Hacee ilma Tuullamaa
Hacaaluu  abbaa haqaa, gooticha qarree Amboo,
Hacee  ilma Booranaa,  Haccee fiixaa Walloo,
Hacee ilma Karrayyuu, dhiiga Arfan Qalloo
Hacee ilma Arsii, Hacee warra Raayyaa,
Hacee warra Ituu, leenca Humbannaaf Anniyaa
Hacee warra Gujii, Tokkee torban Kuttaayee,
Hacee ilma Ituu, hacee aanaa, Iluu, burruusa warra Salalee?
Hacee wabii Galaan, hacee  eessuma warra Jiillee?
Gurbaa abbaa hundaa, ilma roorron dhale,
Falmataa Oromoo, Hacee Goota qarree shaggar,
Hacee tulluu saddeettaan Waaqayyoo, guddaa akka Yerer,
Kunooti ni Diigankaa hardhas warri suni,
Gaaraa guddaa Oromoo, Hacee ilma Hundeessaa
Garaan nu boba’ee Maaltu nu qabbaneessaa??
Laata takka dhiiromnee, gumaa kee baafna moo?
Akka dubartii cabdee, imimmaan qofa cobnaa?
Booree baafnet dhaadanna moo, hidhii of ciniinaa hafnaa?
Yoo akkasiin hafne nuti warra haraamuutii,
Warra gumaa hin baafne, sanyii gadi galooti,
Qeerroo jirtuu jettee, seexaa hidhachiiftee,
Dargaggoo Oromoo, tokkummaan ijaartee,
Maandhee fi ifatti, dhugaa Sabaaf hiriirtee,
Jaallan kee kaleessaa waliin fincila  kaaftee?
Si conqolaasanii akkuma kaleessaa,
akkuma Jaagamaa, akkuma Kabbadaa Badhaasaa,
Akkuma hangafoota keetii, akkuma Eebbisaa,
Akkuma Usmaayyoo, akkuma MaarameeHarqaasaa
Akkuma Maammoo faa akkuma Taaddasaa
Akkuma Abisheefaa akkuma Nagaasaa
Hacee koo korma koo, eenyutu si waamee
Eenyutu si gahe jedhee, tarii sitti dhaamee,
Eenyufaan argiteree, jaallan kee kaleessaa,
Eenyufaan simatamte qabsaahota keessaa??
Hacee ni callifteeree, dur callisa hin dandeessu,
Saba kee dhumatuuf, ati obseen teessuu
Si dandeechiseeree, jaaloo goota mirree,
Bashannana kiyyaa, urjii gaafa Finfinnee,
Gurbaa hundaaf falmu,  jagna gaafa lolaa,
Gichillaa ilma Hundee, Hacee gaafa tolaa
Maaliiree koodee koo, maal jenneet obsinaa,
Gabrummaan kana qaba, jenneetuma callisnaa?
Moo qaanqee bilisummaa amma kaanee facaafna
Dhiigaa keetiin kaane, Bilisummaa gonfannaa??
Wal gaafachuu qabnaa, hoodatu nutti aseenee,
Baruma baraan, ifaajeen keenya maseenee
Jallaan keenya nu ganee, diina faana hiriiree
Qaqqaalii Oromoo yoo nu jalaa cire,
wal ghaafachuu qabna, malaaf fala giree
Guyyuma guyyaan awwaallee,yoo gallee mana taahuu
Jiraachuun nuuf fafaa, yoo gumaa hin baafannee,
Akkuma kaleessa yoo gumaa kees nyaanne..
Kijibdootaa diina keenya hunda dhageenyee,
jaarsummaa fi maanguddoof yoo ndeebinee suddunne
Yoo akkuma kaleessaa deebinee sobamne,
Qeessii fi sheekiin, abbootii Gadaatif jennee
Kijibaa fi mala maltee jiraaf yoo deebinee rafne,
Lafeen kee nu haa waraanuu, qoraattii goraa ta’ee,
Yoo akkuma Taaddeefaa, jaarsummaan nu booji’e,
Yoo akkuma Kabbee fi Hayiljuu Raggasaa, jaarsatu ba’e jennee,
Kallachaaf caaccuu sobaa, Masqalii sodaannee,
Yoo tole jennee usnee, dhiiga kee bilaash goonee,
Fayyaan nuuf hin dhalatin, dhalatu nuuf hin guddatin,
Sanyiin nuuf hin bahin, facaafnu nuuf hin margin.
Biiftuun nuuf hin dhihin, dhiitu nuuf hin bari’in
Gumaan kee hafa taanan, rafnu barii hin ka’in
Dantaafi sadoodhaan, haqa kee dhoksinaan,
Egereen keenya dukkanee, iffattiyyuu nun baasin!

Adooleessa 02-2020
Yaadaannoo qaroo fi weellisaa, qabsaahaa fi artistii oromoo Hacaaluu Hundaassaf naaf haa taatu
Barreessan Caalaa Hayiluu
Sweden irraa

Similar Articles

Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

BBC Afaan Oromoo: ODUU Owwituu, Amajjii 27, 2020

BBC Afaan Oromoo: ODUU Owwituu, Amajjii 27, 2020

OMN: ODUU GALGALAA (GURRAANDHALA 20, 2020)

OMN: ODUU GALGALAA (GURRAANDHALA 20, 2020)

21 million Chinese died of coronavirus – US intelligence officials intercept data

21 million Chinese died of coronavirus – US intelligence officials intercept data By James Alami (Web Archive) -- A new data intercepted by the United States...

Ethnic cleansing continued in Oromia Regional State by Abiy Ahmed

Ethnic cleansing continued in Oromia Regional State by Ethiopian government lead by Dr. Abiy Ahmed, Prime Minister of Ethiopia July 10, 2020 The Right Honourable Justin...

New Book: የተጠለፈ ትግል (The hijacked revolution) in pdf

Book: የተጠለፈ ትግል (The hijacked revolution) in PDF Via Aba Orma, September 3, 2019 የተጠለፈ ትግል (The hijacked revolution) Author: Mudhin Siraj Pages: 152 Language: Amharic Year: July 2019 To...