Ethiopia Tigray USA, Kobo town

Ethiopia Tigray USA | Kobo town


Waraana Tigraay: ‘Itoophiyaan dhiibbaa kamiifuu hin jilbeeffattu’ – MM Abiy Ahimad

Abiy Ahmed

Fulbaana 18, 2021 (BBC Afaan Oromoo) — MM Itoophiyaa Abiy Ahimad (PhD) xalayaa banaa pireezidantii Ameerikaa Joo Baayidaniif barreessaniin, Ameerikaa dabalatee biyyootni lixaa dhiibbaa hin malle Itoophiyaarraan gahaa jiru jedhan.

“Xalayaa kana wayitan barreessutti, namoonni nagaan, dubartoonni, daa’immanii fi gareeleen balaaf saaxilaman naannolee Amaaraa fi Affaar keessatti qe’eerraa buqqaafamaa, jireenyi isaanii manca’aa, maatiin isaanii jalaa ajjeefamaa, qabeenyi fi dhaabbileen isaanii ABUT/TPLFn jalaa barbada’aa jira” jedha MM Abiy.

Naannoo Tigraay keessatti ammoo daa’imman umuriin isaanii hin geenye waraanaaf akka duulan godhamaa jiru jedhan.

Ijoolleen Tigraay akka hiriyoota isaanii kutaalee Itoophiyaa biroo keessa jiranii barnootaf ergamuun adoo irra jiru, garee paarlaamaan biyyattii shororkeessaa jedhee labseen, butamanii waraanatti duulfamaa jiru jedhan.

Daa’imman umuriin isaanii waraanaaf hin geenye loltuu gochuun seera idil-addunyaa kan cabsu ta’ullee TPLF kana gochuurraa of hin qusanne jedhan xalayaa fuula sadi pireezidant Joo Baayidaniif barraa’e marsaalee hawaasaa irratti maxxansaniin.

Xalayaan kun kan barraa’e pireezidantiin Ameerikaa Joo Baayidan qooda fudhattoota waraana Tigraay irra qoqqobbiin akka kaa’amu ajaja olaana dabarsuun erga dhagaahamee booda.

“Qoqqobbiin kun kanneen waraanni Kaaba Itoophiyaatti adeemaa jiru akka itti fufu gaafatamoo ta’an ykn qooda qaban, gargaarsa namoomaa kanneen ugguran fi kanneen dhukaasni akka hin dhaabbanne dhorkaa jiran irratti akka qiyyaafannu nu taasisa” jedhan Joo Baayidan ibsa Waayit Haawus baasee irratti.

Ta’us garuu waa’ee ajaja olaanaa pireezidant Joo Baayidan, namoota waraana Tigraay keessaa qooda qaban irratti qoqqobbiin akka kaa’amu dabarsanii xalayicha keessatti hin eeramne.

MM Abiy maal jedhan?

Hawaasni idil-addunyaa daa’imman umuriin isaanii hin geenye lolaaf hiriirsuu TPLF akkasumas waywaannaa daa’immanii fi dubartoota naannoo Amaaraa fi Affaar TPLFn gara jabinaan dararamanii callisuun bira kute jechuun komatan.

Addunyaan guutuun badii garee shororkeessaa kanaa dhiisee dogoggoroota maraaf Itoophiyaa fi mootummaa Itoophiyaatti quba qabuun sirrii akka hin taanes himan.

Carraaqqiin mootummaan Itoophiyaa naannoo Tigraay tasgabbeessuu fi gargaarsa namoomaa qaqqabsiisuuf taasise sirnaan hin hubatamne jedhan MM Abiy.

Baatilee muraasa darban dhiibbaan hin mallee fi yeroo gara yerootti dabalaa dhufe Itoophiyaarra gahaa ture jedhu.

ABUT/TPLF bar-kurnee sadii oliif uummata Itoophiyaa cunqursaa, mirga namoomaa fi siyaasaa isaanii sarbaa ture kan jedhan MM Abiy, Ameerikaa dabalatee biyyoonni Lixaa yeroos TPLF irraan dhiibbaan gahan hin jiru ykn xiqqaa ture jedhan.

Mormii uummataa bara 2015 hanga 2018 tureen ABUT/TPLF aangoorraa buufamus, uummata walirratti kakaasuu itti fufee boodas, biyya seena baroota 3000 qabdu diiguu yaalii gochaa jira jedhan.

Kana kan godhu ammoo dhaabbilee mirgoota namoomaa fi diimokiraasii idil-addunyaa olola isaaf itti fayyadamuuni jedhan.

‘Lola shororkeessummaa irratti baname’

Itoophiyaan dhiibbaa irra gahaa jiru dandamachuun filannoo biyyaalessaa milkaa’aa kan uummati biyyattii miliyoona 40 ol irratti hirmaatan gaggeessuu eeran.

Nageenyi biyyaalessaa, naannoo fi addunyaa imaammata Ameerikaan xiyyeeffannaa kennituuf ta’ee osoo jiruu, biyyattiin baroota 1980 keessa dhaabbata shororkeessaa ramaddii sadaffaa ni ta’a jechuun kan adda baafte ABUT/TPLF irratti ejjennoo jabaa maaliif akka hin qabaannee gaaffii deebii hin argannedha jedhan.

Akkuma Ameerikaan addunyaarratti ‘lola shororkeessummaa irratti bante’ mootummaan Itoophiyaas lammilee miliyoonaan deeggaraman waliin ta’uun sadarkaa biyyaatti ‘lola shororkeessummaa irratti bananii’ akka jiran himan MM Abiy.

Wayita Ameerikaan Gaanfa Afrikaa keessatti al-Shabaabiin loltu Itoophiyaa michuu ishee taate, Ameerikaanis wayita Itoophiyaan garee shororkeessaa TPLF’n loltu deeggarsa ni gootiif jedhanii eegaa akka turanis himaniiru.

”Uummanni Ameerikaa fi kan guutuu addunyaa gabaasaalee, ragaalee fi seenessawwan sirrii hin taaneen dogoggorfamanii, miidhamaa akka isa miidheetti, isa miidhame ammoo akka miidhamaatti fudhatani” jedhan.

Jalqaba bara kanaa wayita Joo Baayidan aangoo qabatan, hariiroo Afrikaa fi Ameerikaaf boqonnaa haaraatu baname abdi jedhu qabaachaa turanis sun ta’uu dhabuu himan.

Itoophiyaan akka biyya koloniyaalizimii ofirraa facciftee fi akka biyya hundeessituu UN fi Gamtaa Afrikaatti rakkoo amma ishee mudate cichoominaan akka irra aantu himan.

“Itoophiyaan dhiibbaa hin malle, sababa namoota lubbuu miliyoonotaa caalaa aangoo isaanii mararsiifataniin irra gahuuf hin jilbeeffattu” jedhan.

Waldaaleen dargaggootaa mootummaa Itoophiyaan hidhata qaban ‘US dhiibbaa Itoophiyaarratti gootu’ akka dhaabdu gaafachuuf xalaayaa dargaggoonni miiliyoona shan barreessan Waayit Haawusitti erguuf qophiitti jiran.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.