Gaaffiif Deebii Jaal Gollicha Dheengee Waliin | KELLO MEDIA (Fulbaana 1, 2021)

Gaaffiif Deebii Jaal Gollicha Dheengee Waliin | KELLO MEDIA (Fulbaana 1, 2021)

Gollicha Dheengee
Jaal Gollicha Dheengee, goota Oromoon qabdu keessa isa angafa. Qabsoon hidhannoo WBO asiin kan gahe tokko goota kana.

Goota baruu: Seenaa Jaal Goollicha Dheengee Bonayyaa (Ajajaa WBO Zoonii Kibbaa)

GOOLLICHA Jaal Goollichi Dheengee Oromiyaa gama kibbaa, Godina Booranaa, Ona Mooyyalee ganda baaddiyaa Tuqaatti bara 1973’tti abbaa isaa aabbaa Dheengee Bonayyaa fi haadha isaa aatoo Boora Jiloo Ketee irraa dhalatan. Dhiira tokkoo fi dubartoota 5’n waliin dhalatan.

Umuriin isaa barumsaaf yeroo gahutti biyyaa keeniyaa dheeda Obbuutti kan argamu mana barumsaa sadarkaa 1ffaa #Soloolootti barumsaa qaraa eegalan. Soloolon dirree goototati. Utubduu qabsoo sabaati. Teessoo leenca kumataamaati. Sololoo yoo maqaa dhahan hardhallee gantuu fi maltuun hin rifanne hin jirtu yoo jedhuu dhugaa namuu haaluu hin dandeenyeedha. Jaal Goollichii ardaa hardhura qabsoo ta’ee kan keessatti dhalatee barachaa guddate. Barumsaa isaa kutaa olaana fi Qophaa’inna ardaa Saakuutti baratan.

Jaal Goollichii obboleessa hangafaa kan waliin dhalatan tokkochallee qabsoo saba Oromoo kan ABO’n durfamuu irratti dhabe ofiifis xiiqiidhaan manaa bahee qabsoo hidhannootti seenuun mootummaa gabroomsa Itoophiyaa dura dhaabbachuu jalqabe. Umrii isaa kan yeroo ammaa waggaa 47 keessaa waggaa 27 qabsoo hidhannoo irratti dabarse.

Nama yeroo Itoophiyaa fi Shaabiyaan waraana bilisummaa Oromoo dhabsiisuun moonaan kibbaa qofti hafte adda durummaan lolee diinoota salphisuun qabsoo saba dhabama irraa oolcheedha. Nama osoo ani jiru sabni koo moo’amee hin salphatu jedhee adda durummaan lolee madaa’ee qabamee mana hidhaa Keeniyaatti hidhaa waggaa 7’f hidhameedha. Goota bara 2001 gaafa shiraan moonaa qabsoo kibbaa cabuuf waraanii ibsoo adda bahe akeekaa ganamaa irratti cichuun qabsoo Oromoo dhabamuu irraa oolcheedha.

Goota bara 2008 gaafa waraanni QC adda bahuun moonan qabsoo kibbaa cabe akeekaa ganama irratti cichuun qabsoo saba kan dhabama irraa geette deebisee ijaaruun dhabama irraa oolcheedha. Sabaaf jedhee hidhame, sabaaf jedhee waraaname, sabaaf jedhee summii nyaachifame. Eegaa seenaa jaal Goollicha Dheengee himuuf yeroonu nama hin gahu.

Jaal Goollichii
dhiira kaayyoof jecha
Waraanamee obse.
Dhiira sabaaf jecha
Dhiiga ofii cobse.
Dhiira dhugaa haaluun
Arraba hin dabsine.
Dhiira akeekaa qabsoo
Dhugaa irraa hin maksine.
Dhiira qabsoo sabaaf
Lafeen isaa cabe.
Dhiira umrii hedduu
Mana hidhaatti dhabe.
dhiira sabaaf jedhee
Sadoo dhuunfaa dide.
Dhiira yeroo kamiyyuu
Dhugaa sabaa hin haalle.
Dhiira dhugaa malee
Sobaaf bakka hin laanne.
Dhiira haqa ummataa
gurguratee hin nyaanne.
dhiira cichoominaan
Ummata isaa boonse.
Dhiira qabsoo sabaa
Dhabama irraa oolche.
Dhiira hidhaa fi raasasa
diinaa injifate.
Dhiira summii nyaatee
du’arraa dandamate.
dhiira kutaaf gandummaa
qabsoo irraa fageesse.
Dhiira shiraa diinaa
qotee barbaadesse.
dhiira osoo qabuu
garaan isaa beela’e.
dhiira waraanamee
qaamni isaa eela’ee.
dhiira bubbee siyaasaaf
Asii fi achi hin daaqne.
dhiira garaaf jedhee
xuriin seenaa hin faalle.
dhiira oloolaa fi ususiin
Isarraa fagaatu.
dhiira beekaa fi wallaalaa ofii
hundaa obsaan baatu.

Waan Jaal Goollicha Dheengee dubbachuuf jecha ittiin ibsu hin qabu. Jaal Goollichii ajajaa waraana bilisummaa oromoo zoonii kibbaa qofa osoo hin taane nama jaal Marroo leenjisuun zoonii lixaa ijaareedha. Nama jaal Sanyii, jaal Bobbaas fi jaallan qabsoo saba leenjisuun kutaa waraana bilisummaa oromoo deebise ijaaree fi ijaaraa jiruudha.

QABSOON ITTI FUFA

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.